Wcześniej, od 1974 do 1982 roku, na Wydziale Nauk o Ziemi funkcjonował Instytut Geografii oraz Instytut Geologii i Surowców Mineralnych Górnego Śląska. W strukturze Instytutu Geologii było 8 Zakładów, w tym Zakład Zdjęć Geologicznych (kierownik doc. dr Remigiusz Więckowski) i Zakład Geologii Ogólnej (kier. doc. dr Stanisław Bukowy).
W 1974 roku Wydział mieścił się w budynku Szkoły Górniczej przy ul. Szkolnej, a w 1975 roku Instytut Geologii i Surowców Mineralnych Górnego Śląska otrzymał budynek przy ulicy Partyzantów.
W roku 1977 oddano do użytku laboratorium dzisiejszej siedziby Wydziału, gdzie przeniósł się Instytut Geologii, natomiast Instytut Geografii objął w posiadanie budynek przy ul. Partyzantów.
W roku 1982 nastąpiła pełna integracja lokalowa Wydziału w budynku „żylety” przy ul. Mielczarskiego (dzisiejszej Będzińskiej 60).
W 1983 roku pracownicy Katedry Geologii Ogólnej i Katedry Kartowania Geologicznego przenieśli się odpowiednio na 9 i 10 piętro, które zajmują do dzisiaj.
Więcej informacji o historii Wydziału znajduje się artykule opublikowanym w Gazecie Uniwersyteckiej.
Od roku akademickiego 1993/1994 do 2005/2006 funkcję Kierownika Katedry Geologii Podstawowej pełnił prof. dr hab. Stanisław Ostaficzuk. Początkowo w skład Katedry wchodził Zakład Geologii Ogólnej (kier. prof. UŚ dr hab. Stanisław Ostaficzuk) i Zakład Kartografii Geologicznej (kier. doc. dr Remigiusz Więckowski). W roku 1994 utworzono Pracownię Sedymentologiczną, a jej kierownikiem został dr Tomasz Zieliński.
Kolejną reorganizację Katedry przeprowadzono w październiku 2007 roku. W miejsce czterech zakładów utworzono Zakład Geologii Dynamicznej, Regionalnej i Geosynoptyki (kierownik prof. UŚ dr hab. Jerzy Żaba) oraz Zakład Kartografii Geologicznej i Sedymentologii (kierownik prof. UŚ dr hab. Antoni Wójcik).
W dniu 11 czerwca 2008 r. Rada Wydziału Nauk o Ziemi, zgodnie z wymogami Statutu Uniwersytetu Śląskiego, zlikwidowała istniejące Zakłady i od dnia 1 października 2008 roku pozostawiła w całości Katedrę Geologii Podstawowej jako jednostkę wewnętrzną w strukturze Wydziału Nauk o Ziemi.